Administrator

Tin tức - 05/01/2019 - 143 Lượt xem

Một Số Nét Đặc Sắc Về Văn Hoá Chămpa

Khi nhắc về nguồn gốc của người Chămpa, hay văn hoá Chămpa, người ta thường nói đến tên Lâm Ấp, Khu Liên, vì căn cứ theo sử sách xưa viết rằng Hán Văn và cũng căn cứ theo sử liệu Trung Quốc (đã phiên âm tên người, tên xứ của dân bản địa). Các nhà nghiêm cứu sử học nước ta và người Pháp trước kia đã truy tầm căn nguyên.

văn hoá chăm pa

Hình ảnh: văn hoá Chămpa, công trình thời Chăm.

Nhà nghiêm cứu Ngô Văn Doanh đã nêu nhiều chứng cứ để giải thích như: “tất cả những cuộc nổi dậy của nhân dân Nhật Nam, Cửu Chân và đặc biệt là cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng vào năm 40 ở Giao Chỉ đã làm cho ách đô hộ của nhà Hán ở cả ba quận suy yếu và tạo điều kiện tốt cho sự ra đời của nhà nước Tượng Lâm đã tới.

Vào năm Sơ Bình thứ 3, đời vua Hiến Đế nhà Hán (năm 192), nhân trong xứ có loạn, con của Viên Công tào huyện Tương Lâm là khu Liên nổi dậy khởi nghĩa, giết chết huyện lệnh và tự lập làm vua. Cái tên nhân vật Khu Liên lần này xuất hiện lại trùng với tên gọi mà người Trung Quốc dùng để chỉ người man di ở vùng Nhật Nam trước đó (nhưng chữ viết thì khác nhau). Do đó nhiều nhà nghiêm cứu đã nghĩ rằng, Khu Liên không phải là tên riêng mà là sự chuyển âm từ một thuật ngữ bản địa: Khu Liên – Kurung có nghĩa là tộc trưởng, vua… Còn cái tên nhà nước Lâm Ấp ở Khu Liên chỉ xuất hiện trong sử sách Trung Quốc mấy chục năm sau đó.

Sách Thuỷ Kinh Chú giải thích: Lâm Ấp chính là huyện Tượng Lâm, sau khi bỏ chữ Tượng chỉ gọi Lâm Ấp. Dựa trên cơ sở sử liệu nhà nghiêm cứu G. Coedes giả định, có lẽ Lâm Ấp, “kinh thành Lâm” là tên gọi tắt tượng tượng Lâm “kinh thành của Tượng Lâm”. Còn R.A. Stein thì cho Lâm Ấp là sự phiên âm theo tên tộc Krom hay Prum hoặc Côn Lôn.

Nhà nghiêm cứu Ngô Văn Doanh nhận định tiếp: “Vào cuối thế kỷ 2, tại vùng trung tâm của nền văn hoá kim khí Sa Huỳnh đã ra đời một nhà nước đó là Lâm Ấp hay nhà nước Khu Lien. Vậy người Lâm Ấp là ai? Đến nay, bằng nhiều phát hiện mới phong phú của khảo cổ học, các nhà khoa học Việt Nam có đầy đủ tài liệu để khẳng định người Lâm Ấp chính là người Sa Huỳnh, hay nói như giáo sư Trần Quốc Vượng, người chủ biên công trình Những di tích thời tiền sử và sơ sử ở Quảng Nam – Đà Nẵng: Nhà nước của Khu Liên ở cuối thế kỷ thứ 2 trong sách cổ Trung Hoa (Thuỷ Kinh Chú) có lẽ chỉ là sự tái sinh hay hồi sinh của nhà nước cổ Sa Huỳnh.

văn hoá chăm pa 1

Hình ảnh: văn hoá ChămPa điệu múa chăm.

Cũng theo các nguồn sử liệu khác nhau, người Lâm Ấp và vùng đất Lâm Ấp có rất nhiều quan hệ và gắn bó với các vùng đất phía bắc và các tộc người phía bắc của nước ta. Không phải ngẫu nhiên mà sử liệu Việt Nam thường gắn vùng đất Lâm Ấp vào lãnh thổ xưa của người Việt: Ví dụ trong Dư địa chí của Nguyễn Trãi có viết: Thuận Hoá là châu Bắc Cảnh của ta. Nội thuộc về sau, Hoàn Ngọc nước Chiêm thường quấy nhiễu ở biển cách phía Nam, lấy hết cả đất vùng này”. Còn Lê Quý Đôn thì viết trong “Phú biên tạp lục” như sau: “Hai xứ Thuận Hoá, Quảng Nam nước ta là nước Chiêm Thành đời Tống, nước Lâm Ấp đời Tần, đời đường, mà đời Hán thì chỉ là một huyện Tượng Lâm”.

vua chăm pa

Hình ảnh: vị vua Chămpa.

Trong các sử liệu Trung Quốc, cái tên Chămpa, văn hoá Chămpa chỉ xuất hiện vào nửa cuối thế kỷ 9 dưới tên gọi là Chiêm Thành (đô thị của Chămpa). Còn từ cuối thế kỷ 3 tới tận năm 756, sử sách Trung Quốc gọi là Chămpa là Lâm Ấp và từ năm 757 đến nửa cuối thế kỷ thứ 9, trong sử liệu Trung Quốc xuất hiện một tên gọi mới chỉ Chiêm Thành: Hoàn Vương. Như vậy là từ cuối thế kỷ 2 tới tận giữa thế kỷ 8, vị trí chủ đạo trong lịch sử văn hoá Chămpa là Lâm Ấp…

Mặc dù còn nhiều điều chưa rõ, ít nhất vẫn có những cứ liệu (cả tài liệu thành văn và di tích) cho chúng ta biết được ít nhiều về biên giới khởi thuỷ phía Bắc của Lâm Ấp (có thể là Sông Gianh). Nhưng cho đến nay, biên giới phía Nam của Lâm Ấp ở đâu vẫn còn là một câu hỏi. Các tài liệu Trung Quốc chỉ nói chung chung rằng Lâm Ấp về phía Nam giáp với Phù Nam… Có ý kiến cho rằng lãnh thổ của Lâm Ấp lúc đầu chỉ là vùng đất nghèo nằm giữa sông Gianh ở phía Bắc và đèo Hải Vân ở phía Nam.


Đăng bởi: du lịch việt

Bài viết liên quan